Powojniki dla początkujących

Poniższą listę opracowali członkowie International Clematis Society, z różnych stron świata, po trzyletniej dyskusji. Listę opracowano w celu polecenia osobom nie mającym doświadczenia w uprawie powojników, gatunków i odmian, które w przeciętnych warunkach ogrodowych są łatwe w uprawie, dosyć odporne na choroby (w tym uwiąd powojników), a przy tym bardzo dekoracyjne.

Nazewnictwo powojników oparto o "Clematis Register and Checklist 2002" wydany przez RHS (Royal Horticultural Society).

W polskiej wersji pominięto odmiany zbyt wrażliwe na mróz oraz niedopuszczone do obrotu w Polsce.

Powojniki botaniczne (drobnokwiatowe)
wcześnie kwitnące
(cięcie 1 - ciąć po kwitnieniu w razie potrzeby)

Grupa Atragene w większości wywodzą się od C. alpina i C. macropetala.
Stosunkowo łatwe w uprawie i mało wymagające. Bardzo mrozoodporne. Nie lubią miejsc gorących (bardzo słonecznych) oraz gleb ciężkich lub podmokłych. Dobrze się czują w półcieniu. Dorastają do 2-4 m. Kwitną w końcu kwietnia – maju i czasem powtarzają kwitnienie w sierpniu. Mają kwiaty dzwonkowate, a po przekwitnięciu dekoracyjne, puszyste owocostany.

- C. alpina - kwiaty niebieskie. Występuje w Alpach i Tatrach.
- C. `Constance` - kwiaty różowoczerwone, często półpełne. - C. `Frances Rivis` - kwiaty stosunkowo duże, intensywnie niebieskie, z białym środkiem.
- C. `Frankie` - kwiaty niebieskie, czasem półpełne.
- C. macropetala - kwiaty niebieskie, półpełne. Występuje w górach północnych Chin, Mongolii i południowowschodniej Syberii.
- C. `Markham`s Pink` - kwiaty różowe, półpełne. - C. `White Swan` - kwiaty białe, półpełne.
Do tej grupy należy dużo więcej wartościowych odmian wartych polecenia, jeśli spełnione są podane powyżej warunki.

Grupa Montana - odmiany pochodzące od C. montana.
Clematis montana var. rubens

Kwitną bardzo obficie w maju – początku czerwca. Silne rosną osiągając do 8m. Nie są całkiem mrozoodporne. Pąki kwiatowe, a w ostrzejsze zimy również pędy, mogą przemarzać i tego roku nie kwitną. Stosować w miejscach ciepłych, osłoniętych, przy wysokich podporach np. drzewach. Nie nadaje się do sadzenia w Polsce północnowschodniej i wschodniej. Stosunkowo najbardziej mrozoodporna jest:

- C. montana var. rubens - kwiaty jasnoróżowe.






Powojniki wielkokwiatowe wcześnie kwitnące
(Ciecie 2 - słabo wczesną wiosną)

Rozpoczynają kwitnienie w połowie maja – początku czerwca, na pędach zeszłorocznych. Często powtarzają kwitnienie w lecie na pędach tegorocznych. Kwiaty mają średnicę od 15 do 25 cm. Rośliny dorastają do 2-3 m. Odmiany z tej grupy są stosunkowo najbardziej wrażliwe na zespół chorób zwany "uwiądem powojników".

- C. `Fujimusume` - kwiaty jaskrawo niebieskie, z żółtymi pręcikami.
- C. `Generał Sikorski` - kwiaty niebieskie. Na słonecznych, gorących stanowiskach kwiaty bledną i szybciej przekwitają.
- C. `Guernsey Cream` - kwiaty kremowobiałe, na początku kwitnienia żółtawe. Pręciki żółte. Kwitnie bardzo wcześnie. Nie lubi stanowisk słonecznych, gorących.
- C. `Kakio` PINK CHAMPAGNE TM - kwiaty ciemnoróżowe z pręgą lilaróż. Pręciki żółte. Kwitnie bardzo wcześnie. Nie lubi stanowisk słonecznych, gorących.
- C. `Mrs George Jackman` - kwiaty białe, na pędach zeszłorocznych półpełne, a na pędach tegorocznych pojedyncze. Pręciki kawowe.
- C. `Niobe` - kwiaty ciemnoczerwone, aksamitne z żółtymi pręcikami. Zwarty wzrost.
- C. `Piilu` - kwiaty lilaróż z ciemnoróżową pręgą i żółtymi pręcikami. Na pędach zeszłorocznych półpełne, a na pędach tegorocznych pojedyncze. Zwarty wzrost.
- C. `The President` - kwiaty fioletowogranatowe. Zwarty wzrost.
- C. `Westerplatte` - kwiaty jaskrawo czerwone, aksamitne. Zwarty wzrost.

powojniki wielkokwiatowe późno kwitnące
(Ciecie 3 - silnie wczesną wiosną)

Rozpoczynają kwitnienie w połowie czerwca – lipcu, na pędach tegorocznych. Często powtarzają kwitnienie późnym latem lub jesienią. Kwiaty mają średnicę od 13 do 20 cm. Rośliny dorastają do 2-3,5 m. Czasami mogą być porażane przez mączniaka prawdziwego.

- C. `Ascotiensis` - kwiaty niebieskie.
- C. `Błękitny Anioł` - kwiaty jasnoniebieskie z żółtozielonymi pręcikami.
- C. `Comtesse de Bouchaud` - kwiaty różowe z kremowymi pręcikami.
- C. `Gipsy Queen` - kwiaty ciemne, fioletowopurpurowe. Preferuje miejsca dobrze oświetlone Silnie rośnie.
- C. `Hagley Hybrid` - kwiaty jasnoróżowe. Na słonecznych, gorących stanowiskach kwiaty bledną i szybciej przekwitają.
- C. `Huldine` - kwiaty 7-10 cm, perłowobiałe z żółtymi pręcikami. Silnie rośnie.
- C. `Jackmanii` - kwiaty fioletowogranatowe. Najstarsza odmiana wielkokwiatowa wyhodowana w 1858 r. Bardzo popularna. Silnie rośnie.
- C. `John Huxtable` - kwiaty białe z jasnożółtymi pręcikami.
- C. `Kardynał Wyszyński` - kwiaty intensywnieczerwone z czerwonobrązowymi pręcikami.
- C. `Ramona` - kwiaty niebieskie. Dobrze znosi uprawę w gorącym klimacie.
- C. `Victoria` - kwiaty fioletowe z zielonożółtymi pręcikami. Bardzo odporna. Silny wzrost.
- C. `Viola` - kwiaty ciemnofioletowe, aksamitne z żółtymi precikami.
- C. `Warszawska Nike` - kwiaty ciemne, purpurowofioletowe, aksamitne ze złocistymi pręcikami.

Grupa Viticella

Do grupy tej należą powojniki wywodzące się od Clematis viticella (powojnika włoskiego), gatunku rosnącego naturalnie w Południowej Europie. Znoszą bardzo dobrze zarówno gorący klimat, jak i chłody północy Europy. Preferują dobrze oświetlone stanowiska, dlatego nie powinno się ich sadzić w cieniu lub przy północnych ścianach. Zadowalają się przeciętnymi czy nawet ubogimi glebami i są łatwe w uprawie oraz odporne na „uwiąd powojników`, najgroźniejszą chorobę odmian wielkokwiatowych. Rosną średnio silnie, osiągając około 3m. Mają kwiaty małe lub średniej wielkości (od 4 do 13 cm średnicy).
Kwitną obficie, na tegorocznych pędach, w lecie (od połowy czerwca) i jesienną. Wymagają silnego cięcia wczesną wiosną. Mogą być uprawiane przy wszelkiego rodzaju podporach, ogrodzeniach czy między krzewami, różami lub niedużymi drzewami, szybko się po nich wspinając i zdobiąc kwiatami.

- C. `Abundance` - kwiaty 5-7 cm, winnoczerwone, z ładną teksturą i żółtozielonymi pręcikami.
- C. `Alba Luxurians` - kwiaty 5-8 cm, białe z zielonymi brzegami i purpurowymi pręcikami.
- C. `Betty Corning` - kwiaty 5-7 cm, dzwonkowate, różowolila, lekko pachnące.
- C. `Emilia Plater` - kwiaty 8-13 cm, jasnoniebieskie, z kremowymi pręcikami.
- C. `Etoile Violette` - kwiaty 8-13 cm, ciemnofioletowe z żółtymi pręcikami. Bardzo popularna odmiana.
- C. `Kermesina` - kwiaty 5-8 cm, karmazynowe z purpurowymi pręcikami.
- C. `Mme Julia Correvon` - kwiaty 8-13 cm, winnoczerwone z żółtymi pręcikami.
- C. `Minuet` - kwiaty 4-7 cm, białe z ciemnoczerwonym unerwieniem i brzegami oraz z zielnymi pręcikami.
- C. `Polish Spirit` - kwiaty 7-10 cm, niebieskopurpurowe. Wyjatkowo długo kwitnie. Ma ładne, drobne, ciemnozielone liście.
- C. `Prince Charles` - kwiaty 8-13 cm, jasnoniebieskie z jasnożółtymi pręcikami. Zwarty wzrost.
- C. `Royal Velours` - kwiaty 6-10 cm, ciemnoczerwone, aksamitne.
- C. `Venosa Violacea` - kwiaty 8-13 cm, białe z fioletowym unerwieniem, brzegami i pręcikami.
- C. viticella - kwiaty 3-6 cm, fioletowe z białym środkiem i jasnożółtymi pręcikami.

Grupa Texensis

Do grupy należą powojniki wywodzące się od Clematis texensis – powojnika teksaskiego, rosnącego naturalnie w stanie Teksas w USA. Wymagają trochę więcej starań niż większość odmian wymienionych na tej liście, ale ich atrakcyjny wygląd rekompensuje dodatkowe zachody. Mają kwiaty kształtem przypominające tulipany liliokształtne. Kwitną latem (od lipca) i wczesną jesienią, na pędach tegorocznych. Dorastają do 3 m. Wymagają przycięcia tuż przy ziemi wczesną wiosną, gdyż pędy zeszłoroczne i tak najczęściej zamierają. Łatwo są porażane przez mączniaka prawdziwego. Posadzenie ich w miejscu dobrze naświetlonym, przewiewnym, intensywnie, stale nawadnianym ale dobrze zdrenowanym, znacznie zmniejsza ryzyko wystąpienia tej choroby.

- C. `Duchess of Albany` - kwiaty tulipanokształtne, różowe z ciemnoróżową pręgą.
- C. `Princess Diana` - kwiaty tulipanokształtne, różowoczerwone na zewnątrz i jaskrawo różowe w środku.

Grupa Tangutica

Powojniki te mają nieduże, dzwonkowate, żółte kwiaty, a po przekwitnięciu, puszyste, jedwabiste owocostany. W zależności od odmiany kwitną od początku czerwca do późnej jesieni na pędach tegorocznych i osiągają od 2m do 6m wysokości. Najlepiej rosną i kwitną w miejscach dobrze oświetlonych. Powinny być sadzone na glebach przepuszczalnych, dobrze zdrenowanych. Dobrze znoszą gleby podsychające. Świetnie nadają się do tworzenia osłon i do sadzenia przy dużych drzewach. Najlepiej przycinać je silnie.

- C. `Aureolin` - kwiaty lekko otwarte, stosunkowo duże. Kwitnie VI-IX, dorasta do 2-3m.
- C. `Bill MacKenzie` - kwiaty silnie otwarte. Kwitnie VI-X, dorasta do 4-6m.
- C. `Helios` - kwiaty całkowicie otwarte. Kwitnie VI-VII, dorasta do 3m. W ostre zimy może przemarzać.
- C. `Kugotia` GOLDEN TIARATM - kwiaty, całkowicie otwarte, intensywnie złocistożółte z ciemnofioletowymi pręcikami. Kwitnie VII-X. Dorasta do 3m.
- C. `Lambton Park` - najwartościowsza odmiana z tej grupy. Kwiaty stosunkowo duże, lekko otwarte. Kwitnie bardzo obficie VI-X. Dorasta do 4-5m.
- C. tangutica - najczęściej rozmnażany z siewu, dlatego o różnej sile wzrostu i porze kwitnienia. Najczęściej kwitnie VI – VIII i osiąga 3m.

Grupa Integrifolia

Do grupy należą odmiany wywodzące się od Clematis integrifolia powojnika całolistnego. Ich pędy, w zależności od odmiany, mające długość od 40 do przeszło 200 cm, nie czepiają się podpór, ale mogą się o nie wspierać, przerastając byliny, krzewy czy niskie drzewa. Mogą być również stosowane jako rośliny okrywowe. Kwitną na tegorocznych pędach VI-X. Są bylinami, dlatego ich pędy zimą zamierają i wiosną trzeba je wycinać tuż przy ziemi.

- C. `Alionushka` - kwiaty ciemnoróżowe, dzwonkowate, fantazyjnie poskręcane, stosunkowo duże. Dorasta do 1,5m.
- C. `Arabella` - kwiaty niebieskofioletowe, całkowicie otwarte. Kwitnie wyjątkowo długo (VI-X) i obficie. Tworzy ładne okrywy.
- C. x diversifolia `Blue Boy` - kwiaty niebiekofioletowe, małe, dzwonkowate. Dorasta do 2m. Mieszaniec z C. viticella.
- C. x diversifolia `Hendersonii` - kwiaty niebieskofioletowe, małe, dzwonkowate. Dorasta do 2m. Mieszaniec z C. viticella. Jedna z najstarszych odmian powojników, wyhodowana w 1835 r. - C. x durandii - kwiaty intensywnie niebieskie, całkowicie otwarte, największe z tej grupy (8-10 cm). Dorasta do 1,5-2m. Dobrze nadaje się na kwiat cięty.
- C. `Rooguchi` - kwiaty dzwonkowate, duże, fioletowogranatowe z jasnymi brzegami. Dorasta do 2m. Wrażliwa na mączniaka prawdziwego.

Inne powojniki botaniczne i bylinowe kwitnące latem i jesienią

Poniżej wymienione powojniki mają różne pochodzenie i cechy. Wszystkie kwitną na tegorocznych pędach i wymagają silnego cięcia wczesną wiosną.

- C. mandschurica - bylina dorastająca do 1,5m, o pędach nie czepiających się podpór, w VII-IX pokrywa się chmurą, białych, drobnych, pachnących kwiatów.
- C. `Paul Farges` SUMMER SNOWTM - silnie rośnie osiągając do 7 m, jest zdrowy i bardzo mrozoodporny. Jego małe (śr. 4 cm) kwiaty pokrywają roślinę białym welonem przez cale lato. Liście ładne, ciemnozielone. Bardzo dobra roślina osłonowa o małych wymaganiach i dużej mrozoodporności. Mieszaniec C. vitalba, ale dużo lepszy od tego gatunku.
- C. `Praecox` - jest najlepszym powojnikiem okrywowym, byliną o pędach nie czepiających się podpór, dorastających do 3-4m. W VII-VIII pokrywa się drobnymi beżowofioletowymi kwiatami. Mało wymagający.
- C. terniflora - silnie rośnie osiągając 6m. Kwitnie późną jesienią (X-XI), pokrywając się masą drobnych, białych, pachnących kwiatów. Wymaga stanowisk słonecznych. W zimne lata może nie zdążyć zakwitnąć.
- C. x triternata `Rubromarginata` - dorasta do 5m. Kwiaty różowofioletowe z białym środkiem, średnicy 3-4 cm, silnie, słodko pachnące. Najlepiej rośnie na stanowiskach słonecznych.

Opracował Szczepan Marczyński na podstawie "Clematis for Beginners List", I.Cl.S.

---

Komentarze